सासरी आलेली नवी सून : संसाराचं ओझं की स्वप्नांचा त्याग?

(टीप :- काही कुटुंब हे अपवाद असू शकतात, कुणालाही दुःखी करण्याचा अजिबात हेतू नाही. या समाजमध्ये वारंवार दिसत असलेले चित्र या ब्लॉगमध्ये मांडले आहे, जर या गोष्टींचा फायदा त्या स्त्रीला होऊ शकला तर खूप संसार सुखाचे होतील)

              आपल्या समाजात वर्षानुवर्षे चालत आलेल्या प्रथेप्रमाणे, लग्न झाल्यानंतर नवरा काही बायकोच्या घरी कायमचा घरजावई म्हणून राहत नाही. उलट, स्त्रीलाच आपले जन्मभरिचे माहेर, आई-वडील, भावंडे आणि बालपणीच्या सर्व आठवणी मागे सोडून अचानक एका नव्या महालमध्ये, नव्या वातावरणात जावे लागते. ज्या घराशी तिचा दूरदूरपर्यंत कधीही संबंध नव्हता, ते घर अचानक तिचे 'स्वप्निल विश्रामस्थान' बनवण्याची अपेक्षा तिच्याकडून केली जाते.

अचानक बदलणारे विश्व आणि तात्काळ स्वीकारण्याची सक्ती!

एका रात्रीत संपूर्ण आयुष्य बदलून जाते. कालपर्यंत जी मुलगी आपल्या माहेरी अत्यंत हक्काने, मोकळेपणाने आणि हसतखेळत राहत होती, ती दुसऱ्या दिवशी एका नव्या घरात प्रवेश करते. आणि तिथूनच तिच्यावर जबाबदाऱ्यांचा डोंगर कोसळतो:-

किचनची संपूर्ण धुरा: 

अचानक त्या नवीन घरातील किचन पूर्णपणे तिनेच सांभाळावे, सर्वांच्या आवडीनिवडी सांभाळून जेवण बनवावे, अशी अदृश्य अट तिच्यासमोर ठेवली जाते.

नात्यांची नवी समीकरणे: 

ज्या सासू-सासऱ्यांना ती आधी ओळखतही नव्हती, त्यांना क्षणात आपले आई-वडील मानते. त्यांच्या मनासारखे वागावे लागते.

रुढी-परंपरांचे ओझे: 

नवऱ्याकडच्या प्रत्येक चालीरीती, व्रतवैकले, सण-वार आणि परंपरा तंतोतंत निभावण्याची जबाबदारी एका रात्रीत तिच्या खांद्यावर येते.

माहेरी जशी ती अत्यंत बिनधास्त आणि हसतखेळत राहायची, तशी ती सासरी राहू शकत नाही. सासरी तिच्या प्रत्येक हालचालीवर, बोलण्यावर आणि वागण्यावर एक सूक्ष्म नजर ठेवली जाते.

रुटीन, औषधोपचार आणि 'परफेक्ट सून' असण्याचा ताण!

सासरच्या मंडळींच्या, विशेषतः सासू-सासऱ्यांच्या आणि नवऱ्याच्या सवयी, त्यांचे खाण्यापिण्याचे वेळापत्रक, कोणाला कोणता आजार आहे आणि कोणती औषधे कोणत्या वेळी घ्यायची आहेत, हे सगळ्या गोष्टी तिला काहीच दिवसांत तोंडपाठ कराव्या लागतात.

दुर्दैवाचा भाग म्हणजे, जर चुकून एखादी गोष्ट तिच्याकडून विसरली गेली किंवा वेळेवर झाली नाही, तर तिला एका 'Judgemental View' ने पाहिले जाते. "साधं हेसुद्धा जमलं नाही", असा शिक्का तिच्यावर मारला जातो. सासरकडचे नातेवाईक किंवा पाहुणे आले की, घरातील बाकीच्यांची भूमिका बाजूला राहते आणि त्या पाहुण्यांना उत्तम प्रकारे अटेंड करण्याची, त्यांची सरबराई करण्याची सगळी जबाबदारी फक्त त्या नवीन सुनेचीच बनून जाते.

'आता हेच तुझे सर्वकाही आहे' — मग तिची स्वप्ने कुठे जातात?

समाज आणि कुटुंब तिला हेच शिकवतो की, "आता हेच तुझे मूळ घर आहे आणि हेच तुझे सर्वस्व आहे." ती हे सर्व गोड मानून घेते, निमूटपणे सगळ्या जबाबदाऱ्या पार पाडते आणि संसाराचा गाडा हाकण्यात स्वतःला झोकून देते.

परंतु, ज्या स्त्रीशी त्याचे लग्न झाले आहे आणि जो त्या घरातच जन्मपासून राहतो, त्याच्या बाबतीत या गोष्टी अजिबात बदलत नाहीत! लग्नानंतरही तो आपल्या आधीच्या आयुष्याप्रमाणेच अगदी सहजपणे सर्व गोष्टी करू शकतो.

जसे की:

मनासारखा आहार: 

स्वतःच्या आवडीचे खाणे-पिणे, हॉटेलिंग करणे किंवा आईने किंवा पत्नीने बनवलेला हवा तो बेत मागवणे.

कपड्यांचे स्वातंत्र्य: 

ऑफिससाठी किंवा बाहेर जाण्यासाठी हवे ते कपडे घालणे, कपड्यांच्या निवडीवर कोणाचेही बंधन नसणे.

विश्रांती आणि झोप: 

सुट्टीच्या दिवशी किंवा वीकेंडला हवं तेवढा उशिरापर्यंत झोपणे आणि उठणे.

मित्रांसोबत वेळ: मित्रांना भेटायला जाणे, त्यांच्यासोबत बाहेर फिरायला जाणे किंवा कट्ट्यावर गप्पा मारणे यात कोणाचीही आडकाठी नसते.

थकव्याचे स्वातंत्र्य: 

दिवसभर काम करून घरी आल्यावर "मला खूप कंटाळा आलाय, आज माझ्याकडून कोणतंही काम होणार नाही" हे तो अगदी सहजपणे आणि न संकोचता सांगू शकतो. त्याला लगेच कोणी जज करत नाही किंवा त्याच्या कर्तव्याबद्दल प्रश्न विचारत नाही.

एकाच घरात राहूनही लग्न झाल्यानंतर पुरुषाचे स्वातंत्र्य आणि त्याचे हक्क जसेच्या तसे राहतात, पण स्त्रीचे मात्र संपूर्ण विश्व बदलून जाते. हाच आपल्या सामाजिक व्यवस्थेमधील आणि विचारसरणीमधील सर्वात मोठा विरोधाभास आहे! जेव्हा याच स्त्रीचा नवरा त्याच्या सासरी जातो, तेव्हा त्याचे सासू-सासरे म्हणजेच या सुनेचे आई-बाबा इतके मानपान देऊन वागवतात त्याला... मग ती सून सुद्धा तेवढाच मान डिझर्व्ह करते!

पण या सगळ्या प्रवासात एक अत्यंत महत्त्वाचा प्रश्न अनुत्तरीत राहतो — तिच्या स्वतःच्या इच्छा, तिचे अस्तित्व आणि तिची स्वप्ने कुठे जातात?

तिचा जन्म झाल्यापासून ते लग्नापर्यंत तिने काही शिक्षण घेतले असेल, तिच्यात एखादे विशेष सुप्त गुण किंवा Talent असेल, तिला जगात कुठे फिरायला जाण्याची इच्छा असेल, किंवा थोडीशी 'Personal Space' हवी असेल, तर यावर कधी कोणी विचार का करत नाही? उलट असं म्हटल जाते की तुझी कसली Personal Space? 

सगळ्या जबाबदाऱ्या पूर्ण करून जेव्हा कधी पर्सनल स्पेस न मिळाल्याने ती अपसेट होते, तेव्हा तिला बोललं जातं -"तुला काय त्रास होतोय, सगळं तर मिळतंय सुखासुखी…"

लग्नाआधी जी मुलगी स्वतःच्या भविष्यासाठी स्वप्ने पाहत होती, ती अचानक फक्त 'कुटुंबाची सेवा करणारी व्यक्ती' म्हणून कशी मर्यादित होऊन जाते? तिची वैयक्तिक आवड, तिचा आनंद किंवा तिची महत्त्वाकांक्षा याला कुटुंबात आणि समाजात स्थान का दिले जात नाही?

बदलाची गरज: सहृदयतेची आणि आदराची अपेक्षा!

याचा अर्थ असा नाही की संसाराची जबाबदारी पार पाडणे चुकीचे आहे. स्त्री आपल्या कुटुंबावर अपार प्रेम करते आणि ती सर्व जबाबदाऱ्या आनंदाने पारही पाडते. पण प्रश्न हा आहे की, त्यागाची अपेक्षा फक्त तिच्या कडून का केली जाते?

घरातील प्रत्येकाने, विशेषतः नवऱ्याने आणि सासरच्या मंडळींनी हे समजून घेतले पाहिजे की सून ही कोणतीही यंत्र नाही, तर ती एक संवेदनशील मनुष्य आहे. तिलाही तिच्या आवडीनुसार जगण्याचा, मोकळा श्वास घेण्याचा आणि स्वतःच्या महत्त्वाकांक्षा पूर्ण करण्याचा समान अधिकार आहे.

जेव्हा सासरचे कुटुंब तिला सुनेच्या पलीकडे जाऊन एक व्यक्ती म्हणून समजून घेईल, तिच्या जुन्या आवडींना आणि स्वातंत्र्याला मान देईल, तेव्हाच खऱ्या अर्थाने त्या घरात सामंजस्य आणि खरा आनंद नांदेल!

(तुम्हाला हा ब्लॉग आवडला असेल तर नक्की शेअर करा!)