व्रत व उपवास कॅलेंडर
✦
📍 PUNE
प्रदोष व्रत (१४९१)
Pune मधील अचूक पंचांग वेळेनुसार
📍 Pune
१८.५२०४° N · ७३.८५६७° E
व्रताचे महत्त्व व माहिती
प्रदोष व्रत हे भगवान शिव आणि माता पार्वती यांना समर्पित असून त्रयोदशी तिथीला पाळले जाते. प्रदोष म्हणजे सूर्यास्तानंतरचा संध्याकाळचा वेळ. कथेनुसार, महादेवांनी सृष्टी वाचवण्यासाठी समुद्रमंथनातील विष याच दिवशी प्राशन केले होते. या दिवशी प्रदोष काळात महादेवाची पूजा केल्याने आरोग्य लाभते, सर्व पापे नष्ट होतात आणि कर्जमुक्ती मिळते.
✨ व्रत व पूजेची वेळ
प्रदोष व्रताची मुख्य पूजा 'प्रदोष काळात' म्हणजेच सूर्यास्तापूर्वी ४५ मिनिटे आणि सूर्यास्तानंतर ४५ मिनिटे या वेळेत केली पाहिजे. या काळातच उपवास सोडावा.
📋 पूजा साहित्य
- शिवलिंग किंवा शिव परिवाराचे चित्र
- ताजी बेलपत्र (बेल पाने)
- धोत्रा फूल आणि फळ
- पांढरे चंदन आणि भस्म (विभूती)
- अभिषेकासाठी पंचामृत (दूध, दही, मध, तूप, साखर) आणि गंगाजळ
- पांढरी फुले आणि अक्षता (अखंड तांदूळ)
- धूप, अगरबत्ती आणि आरतीसाठी कापूर-दिवा
- ताजी फळे आणि पाणी
🪷 पूजा विधी
- सकाळी स्नान करून महादेवाच्या पूजेचा संकल्प करावा.
- सकाळी शिवाला जल आणि बेलपत्र अर्पण करावे.
- दिवसभर उपवास ठेवावा आणि शिव नामाचा जप करावा.
- प्रदोष काळात (सूर्यास्ताच्या वेळेस) पुन्हा स्नान करावे.
- शिवलिंगाला दूध, दही, मध आणि गंगाजलाने अभिषेक करावा.
- शिवलिंगावर चंदन-भस्म लावून बेलपत्र आणि धोत्रा अर्पण करावे.
- प्रदोष व्रत कथा वाचावी आणि महामृत्युंजय मंत्राचा जप करावा.
- कापूर लावून आरती करावी आणि नैवेद्य दाखवून उपवास सोडावा.
व्रत कॅलेंडर तारखा व वेळ
| # | तारीख | वार | महिना / तिथी | शुभ मुहूर्त |
|---|---|---|---|---|
| १ | १ जानेवारी १४९१ | गुरुवार | पौष शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:34 – 20:58 |
| २ | १६ जानेवारी १४९१ | शुक्रवार | माघ कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:43 – 21:07 |
| ३ | ३१ जानेवारी १४९१ | शनिवार | माघ शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:52 – 21:16 |
| ४ | १५ फेब्रुवारी १४९१ | रविवार | फाल्गुन कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:59 – 21:23 |
| ५ | २ मार्च १४९१ | सोमवार | फाल्गुन शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:05 – 21:29 |
| ६ | १६ मार्च १४९१ | सोमवार | चैत्र कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:08 – 21:32 |
| ७ | १ एप्रिल १४९१ | बुधवार | चैत्र शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:12 – 21:36 |
| ८ | १४ एप्रिल १४९१ | मंगळवार | वैशाख कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:14 – 21:38 |
| ९ | ३० एप्रिल १४९१ | गुरुवार | वैशाख शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:18 – 21:42 |
| १० | १४ मे १४९१ | गुरुवार | ज्येष्ठ कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:23 – 21:47 |
| ११ | ३० मे १४९१ | शनिवार | ज्येष्ठ शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:29 – 21:53 |
| १२ | १२ जून १४९१ | शुक्रवार | आषाढ कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:33 – 21:57 |
| १३ | २८ जून १४९१ | रविवार | आषाढ शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:37 – 22:01 |
| १४ | १२ जुलै १४९१ | रविवार | श्रावण कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:38 – 22:02 |
| १५ | २७ जुलै १४९१ | सोमवार | श्रावण शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:34 – 21:58 |
| १६ | ११ ऑगस्ट १४९१ | मंगळवार | भाद्रपद कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:28 – 21:52 |
| १७ | ९ सप्टेंबर १४९१ | बुधवार | भाद्रपद कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 19:06 – 21:30 |
| १८ | २४ सप्टेंबर १४९१ | गुरुवार | आश्विन शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:53 – 21:17 |
| १९ | ९ ऑक्टोबर १४९१ | शुक्रवार | आश्विन कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:41 – 21:05 |
| २० | २३ ऑक्टोबर १४९१ | शुक्रवार | कार्तिक शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:31 – 20:55 |
| २१ | ८ नोव्हेंबर १४९१ | रविवार | कार्तिक कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:23 – 20:47 |
| २२ | २२ नोव्हेंबर १४९१ | रविवार | मार्गशीर्ष शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:20 – 20:44 |
| २३ | ७ डिसेंबर १४९१ | सोमवार | मार्गशीर्ष कृष्ण पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:22 – 20:46 |
| २४ | २१ डिसेंबर १४९१ | सोमवार | पौष शुक्ल पक्ष द्वादशी | प्रदोष काळ: 18:27 – 20:51 |
भक्ती साहित्य (आरती, चालीसा, स्तोत्र व व्रत कथा)
शिव आरती (जय शिव ओंकारा)
aartiजय शिव ओंकारा, हर शिव ओंकारा।
ब्रह्मा, विष्णु, सदाशिव, अर्द्धांगी धारा॥
ॐ जय शिव ओंकारा॥...
श्री शिव चालीसा (संपूर्ण ४० चौपाया)
chalisaदोहा:
जय गणेश गिरिजा सुवन, मंगल मूल सुजान।
कहत अयोध्यादास तुम, देहु अभय वरदान॥...
शिव तांडव स्तोत्रम् (संपूर्ण १५ श्लोक)
stotramजटाटवीगलज्जलप्रवाहपावितस्थले गलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम्।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवडड्डमर्वयं चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम्॥१॥
...
🪔
✨
🪔
🌸
✨
🌺
