વ્રત અને ઉપવાસ કેલેન્ડર
✦
📍 PUNE
એકાદશી વ્રત (૧૮૯૨)
Pune માં સચોટ પંચાંગ સમય અનુસાર
📍 Pune
૧૮.૫૨૦૪° N · ૭૩.૮૫૬૭° E
વ્રતનું મહત્વ અને માહિતી
एकादशी व्रत हे भगवान विष्णूंना समर्पित असलेले अत्यंत पवित्र व्रत आहे. हे प्रत्येक महिन्याच्या शुक्ल आणि कृष्ण पक्षातील अकराव्या दिवशी (तिथी) पाळले जाते. पुराणात सांगितले आहे की, भगवान विष्णूंच्या शरीरातून उत्पन्न झालेल्या 'एकादशी' देवीने मुर राक्षसाचा वध केला होता. या दिवशी उपवास आणि विष्णूची पूजा केल्याने आत्म्याची शुद्धी होते आणि मोक्षप्राप्तीचा मार्ग मोकळा होतो. याशिवाय शारीरिक आरोग्य सुधारण्यासाठी आणि मन एकाग्र करण्यासाठीही एकादशी उपवासाचा फायदा होतो.
✨ વ્રત અને પૂજાનો સમય
एकादशीच्या दिवशी सूर्योदयापासून उपवास सुरू होतो. पूजा सकाळी करणे सर्वोत्तम असते. उपवास दुसऱ्या दिवशी द्वादशीच्या पारणा वेळेतच सोडावा.
📋 પૂજા સામગ્રી
- भगवान विष्णू किंवा विठ्ठलाची मूर्ती किंवा छायाचित्र
- ताजी पिवळी फुले आणि तुळशीपत्र
- धूप, अगरबत्ती आणि कुंकू-हळद-चंदन
- आरतीसाठी शुद्ध तुपाचा दिवा आणि कापूर
- पंचामृत (दूध, दही, मध, तूप, साखर)
- ताजी फळे आणि सुका मेवा
- कलशामध्ये शुद्ध पाणी किंवा गंगाजळ
- चौरंगावर घालण्यासाठी पिवळे स्वच्छ कापड
- धान्य न वापरता तयार केलेला नैवेद्य
🪷 પૂજા વિધિ
- ब्रह्ममुहूर्तावर उठून स्नान करावे आणि पिवळे किंवा स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत.
- पूजास्थळ स्वच्छ करून चौरंगावर पिवळे कापड पसरून भगवान विष्णूंच्या मूर्तीची स्थापना करावी.
- आचमन करून एकादशी उपवासाचा संकल्प करावा.
- गंगाजळ आणि पंचामृताने मूर्तीला अभिषेक करावा.
- चंदन लावून हळद-कुंकू व पिवळी फुले अर्पण करावीत.
- भगवान विष्णूंच्या चरणांवर तुळशीपत्र अर्पण करावे. (तुळशी एकादशीला तोडू नये, आदल्या दिवशीच तोडून ठेवावी).
- दिवा आणि अगरबत्ती लावून फळे व पंचामृताचा नैवेद्य अर्पण करावा.
- विष्णु सहस्त्रनाम पठण करावे किंवा एकादशीची कथा वाचावी.
- कापूर लावून आरती करावी आणि सर्वांना प्रसाद वाटप करावा.
- दिवसभर भजन-कीर्तन किंवा ध्यान करावे आणि शक्य असल्यास रात्री जागरण करावे.
- दुसऱ्या दिवशी (द्वादशीला) सकाळी पूजा करून ब्राह्मणाला किंवा गरजूला अन्नदान करून उपवास सोडावा (पारणा करावा).
વાર્ષિક વ્રત કેલેન્ડર તારીખો અને સમય
| # | તારીખ | વાર | મહિનો / તિથિ | શુભ મુહૂર્ત |
|---|---|---|---|---|
| ૧ | ૧૦ જાન્યુઆરી ૧૮૯૨ | રવિવાર | પોષ શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૨ | ૨૫ જાન્યુઆરી ૧૮૯૨ | સોમવાર | મહા કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૩ | ૮ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૨ | સોમવાર | મહા શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૪ | ૨૪ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૨ | બુધવાર | ફાગણ કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૫ | ૯ માર્ચ ૧૮૯૨ | બુધવાર | ફાગણ શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૬ | ૨૫ માર્ચ ૧૮૯૨ | શુક્રવાર | ચૈત્ર કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૭ | ૭ એપ્રિલ ૧૮૯૨ | ગુરુવાર | ચૈત્ર શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૮ | ૨૩ એપ્રિલ ૧૮૯૨ | શનિવાર | વૈશાખ કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૯ | ૭ મે ૧૮૯૨ | શનિવાર | વૈશાખ શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૦ | ૨૨ મે ૧૮૯૨ | રવિવાર | જ્યેષ્ઠ કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૧ | ૬ જૂન ૧૮૯૨ | સોમવાર | જ્યેષ્ઠ શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૨ | ૨૧ જૂન ૧૮૯૨ | મંગળવાર | અષાઢ કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૩ | ૫ જુલાઈ ૧૮૯૨ | મંગળવાર | અષાઢ શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૪ | ૨૦ જુલાઈ ૧૮૯૨ | બુધવાર | શ્રાવણ કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૫ | ૪ ઓગસ્ટ ૧૮૯૨ | ગુરુવાર | શ્રાવણ શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૬ | ૧૮ ઓગસ્ટ ૧૮૯૨ | ગુરુવાર | ભાદરવો કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૭ | ૩ સપ્ટેમ્બર ૧૮૯૨ | શનિવાર | ભાદરવો શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૮ | ૧૬ સપ્ટેમ્બર ૧૮૯૨ | શુક્રવાર | આસો કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૧૯ | ૨ ઓક્ટોબર ૧૮૯૨ | રવિવાર | આસો શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૨૦ | ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૮૯૨ | રવિવાર | કારતક કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૨૧ | ૧ નવેમ્બર ૧૮૯૨ | મંગળવાર | કારતક શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૨૨ | ૧૪ નવેમ્બર ૧૮૯૨ | સોમવાર | કારતક કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૨૩ | ૧૫ નવેમ્બર ૧૮૯૨ | મંગળવાર | માગશર કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૨૪ | ૩૦ નવેમ્બર ૧૮૯૨ | બુધવાર | માગશર શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૨૫ | ૧૪ ડિસેમ્બર ૧૮૯૨ | બુધવાર | પોષ કૃષ્ણ પક્ષ અગિયારસ | — |
| ૨૬ | ૩૦ ડિસેમ્બર ૧૮૯૨ | શુક્રવાર | પોષ શુક્લ પક્ષ અગિયારસ | — |
ભક્તિ સાહિત્ય (આરતી, ચાલીસા, સ્તોત્ર અને વ્રત કથા)
વિષ્ણુ આરતી (જય જગદીશ હરે)
aartiૐ જય જગદીશ હરે, સ્વામી જય જગદીશ હરે।
ભક્ત જનોં કે સંકટ, દાસ જનોં કે સંકટ, ક્ષણ મેં દૂર કરે॥
ૐ જય જગદીશ હરે॥...
શ્રી વિષ્ણુ ચાલીસા (સંપૂર્ણ ૪૦ ચોપાઈ)
chalisaદોહા:
વિષ્ણુ સુનિએ વિનય, સેવક કી ચિતલાય।
કીરત કુછ વર્ણન કરૂઁ, દીજૈ જ્ઞાન બતાય॥...
એકાદશી વ્રત કથા
vrat kathaએકાદશી વ્રત કથા:
ભીમ ભૂખ સહન કરી શકતો નહોતો. વ્યાસજીએ તેને જેઠ માસની નિર્જલા એકાદશી કરવાનું કહ્યું જેમાં પાણી પણ પીવાનું હોતું નથી. આ વ્રતથી બધી એકાદશીનું પુણ્ય મળે છે....
🪔
✨
🪔
🌸
✨
🌺
