उपवासाला हेल्दी आणि पौष्टिक उपवासाची इडली आणि डोसा

नवरात्रीच्या दिवसांमध्ये उपवास करत असताना रोजच तेच ते खाऊन बोर होते किंवा काय नवीन बनवावा हा प्रश्न पडतो. उपवासाचा आहार हा फक्त पोट भरण्यासाठी नसतो, तर तो शरीराला ऊर्जा देणारा आणि पचनाला हलका असायला हवा. वरी तांदूळ (समक राईस) आणि साबुदाणा या दोघांचे मिश्रण करून बनवलेली 'उपवासाची इडली' आणि 'उपवासाचा डोसा' हा एक एकदम निरोगी, सात्विक आणि चवदार पर्याय आहे. हे पदार्थ पचनक्रिया सुधारतात आणि उपवासात कोणत्याही प्रकारचा अशक्तपणा (weakness) येऊ देत नाहीत. ऑक्टोबर हीटमध्ये हलका आहार घेणे खूप गरजेचे असते, आणि हे टिफिन किंवा नाश्त्यासाठी एकदम उत्तम आहेत.

नवरात्र स्पेशल सिरीज - सात्विक रेसिपीज (भाग ७)

रेसिपी १: स्पॉन्जी आणि सॉफ्ट 'उपवासाची इडली'

साहित्य:

वरी तांदूळ (समक राईस) - १ वाटी

साबुदाणा - अर्धी वाटी

ताजं दही - १/२ वाटी

सैंधव मीठ (उपवासाचे मीठ) - चवीनुसार

उकडलेला बटाटा - १ छोटा (सॉफ्टनेससाठी)

तूप किंवा शेंगदाणा तेल - इडली प्लेटला लावण्यासाठी

कृती (स्टेप्स):

भिजवणे: वरी तांदूळ आणि साबुदाणा स्वच्छ धुऊन वेगवेगळा ४-५ तास भिजवत ठेवा.

वाटून घेणे: भिजलेले वरी तांदूळ आणि साबुदाणा मिक्सरच्या भांड्यात घालून, त्यात दही आणि थोडासा उकडलेला बटाटा घालून एकदम स्मूथ पेस्ट बनवून घ्या. बॅटर फार पातळ नको.

खमीर (Fermentation): हे बॅटर एका बाऊलमध्ये काढून ४-५ तास तसंच ठेवा, जेणेकरून त्याला हलके फर्मेंटेशन होईल. त्यात चवीनुसार सैंधव मीठ मिसळा.

इडली शिजवणे: इडली पात्राच्या प्लेट्सला तूप लावून ग्रीस करा. त्यात इडलीचे बॅटर भरा. मध्यम आचेवर १२-१५ मिनिटे इडली वाफवून (steam करून) घ्या.

मोजक्या नारळाच्या चटणी किंवा फलाहारी आमटीसोबत ही सॉफ्ट आणि स्पॉन्जी उपवासाची इडली खायला अगदी छान लागते!

रेसिपी २: क्रिस्पी आणि टेस्टी 'उपवासाचा डोसा'

साहित्य:

वरी तांदूळ आणि साबुदाण्याचे बॅटर (जे इडलीसाठी बनवले तसेच थोडे पातळ बॅटर)

जिरे - १ छोटा चमचा

हिरवी मिरची - अर्धी ते एक (बारीक चिरलेली)

सैंधव मीठ - चवीनुसार

तूप किंवा शेंगदाणा तेल - डोसा शिजवण्यासाठी

कृती (स्टेप्स):

बॅटर तयार करणे: डोसासाठी बॅटर थोडे पातळ असावे. जर इडलीचे बॅटर असेल तर त्यात थोडे पाणी घालून डोसाची योग्य सुसंगतता (consistency) करून घ्या. त्यात जिरे, हिरवी मिरची आणि सैंधव मीठ मिसळा.

तवा तापवणे: नॉन-स्टिक तवा छान तापवून घ्या आणि त्यावर थोडे तूप किंवा तेल सोडा.

डोसा पसरणे: तव्यावर एक मोठा चमचा बॅटर घालून गोल फिरवून पातळ डोसा बनवा.

शिजवणे: मध्यम आचेवर डोसा सोनेरी आणि क्रिस्पी होईपर्यंत शिजू द्या. वरून थोडे तूप सोडा म्हणजे डोसा खमंग होईल.

उपवासाचा हा क्रिस्पी डोसा आणि सॉफ्ट इडली तुमच्या नवरात्र डायटला एक आह्लाददायक बदल देतो आणि पोटाला पूर्ण समाधान देतो!