उपवासाचे थंडगार आणि पौष्टिक 'बटाटा रायते

सात्विक आहाराचे सेवन केल्यावर शरीरात जाणवणारा हलकेपणा आणि त्याचे महत्त्व:-

रोजच्या धावपळीच्या आयुष्यात आपण अनेकदा जड, तेलकट, मैदायुक्त आणि प्रक्रिया केलेले (Processed) अन्न खातो. या प्रकारच्या अन्नामुळे आपले पचनतंत्र सतत तणावाखाली राहते, ज्यामुळे शरीरामध्ये विषारी घटक (Toxins) साचतात आणि सतत आळस, थकवा किंवा पोट जड पडल्यासारखे वाटते. याउलट, जेव्हा आपण नवरात्रीच्या दिवसांमध्ये किंवा आपल्या दैनंदिन आहारात पूर्णपणे सात्विक आणि नैसर्गिक अन्नाचा स्वीकार करतो, तेव्हा आपल्या शरीरात आणि मनामध्ये एक अद्भुत बदल जाणवू लागतो. ताजी फळे, पालेभाज्या, दूध, सुकामेवा आणि हलके उपवासाचे पदार्थ शरीराला आवश्यक ते सर्व पोषण तर देतातच, पण पचनक्रियेलाही मोठा विश्रांतीचा काळ मिळतो. सात्विक आहारामुळे शरीरातील चयापचय क्रिया (Metabolism) सुधारते, रक्ताभिसरण सुरळीत होते आणि शरीराची नैसर्गिक डिटॉक्सिफिकेशन प्रक्रिया वेगाने होते. परिणामी, पोटाचा जडपणा पूर्णपणे नाहीसा होऊन शरीर अतिशय हलके, ताजेतवाने आणि ऊर्जावान (Light & Energetic) वाटते. सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत कोणतीही मरगळ जाणवत नाही, कामामध्ये मन लागते आणि शरीराची कार्यक्षमता वाढून एक अनोखा मानसिक व शारीरिक आनंद अनुभवता येतो.

नवरात्र स्पेशल सिरीज - सात्विक रेसिपीज

रेसिपी - उपवासाचे थंडगार आणि पौष्टिक 'बटाटा रायते' (Fast Special Potato Raita)

उपवासाच्या दिवसांत जेवणात काहीतरी थंडगार, चवदार आणि पोटभर असावे असे वाटत असेल, तर 'बटाटा रायता' हा एक अतिशय उत्तम आणि सात्विक पर्याय आहे. हा रायता बनवायला अत्यंत सोपा असून तो पचनासाठी हलका आणि शरीराला त्वरित थंडावा देणारा ठरतो.

साहित्य:

दही: १.५ कप (ताजं आणि घट्ट ताक किंवा फेटलेलं दही)

बटाटा: १ मध्यम आकाराचा (उकडलेला आणि लहान चौकोनी तुकड्यांमध्ये कापलेला)

जिरे पावडर: १ छोटा चमचा (भाजलेल्या जिऱ्याची पावडर)

हिरवी मिरची: १ नग (बारीक चिरलेली किंवा ठेचा)

हिरवी कोथिंबीर: १ मोठा चमचा (बारीक चिरलेली, उपवासाला चालत असल्यास)

सैंधव मीठ: चवीनुसार (उपवासाचे मीठ)

तूप किंवा शेंगदाणा तेल: अर्धा छोटा चमचा (फोडणीसाठी - पर्यायी)

जिरे : फोडणीसाठी

कृती:

दही तयार करणे:

एका मोठ्या बाऊलमध्ये ताजं आणि घट्ट दही घ्या. ते हँड विस्कर किंवा चमच्याने चांगले एकजीव (Smooth) करून घ्या, जेणेकरून त्यात गुठळ्या राहणार नाहीत. दही थोडे क्रीमी आणि मऊ झाले पाहिजे.

बटाटे आणि मसाले मिसळणे:

आता त्या फेटलेल्या दह्यामध्ये उकडलेल्या बटाट्याचे लहान तुकडे घाला. बटाटे अगोदरच उकडून पूर्णपणे थंड करून घेतलेले असावेत.

त्यानंतर त्यात बारीक चिरलेली हिरवी मिरची (किंवा ठेचा), भाजलेले जिरे पावडर आणि चवीनुसार सैंधव मीठ घाला. सर्व मिश्रण हलक्या हाताने चांगले एकत्र करा.

फोडणी देणे (पर्यायी):

जर तुम्हाला फोडणी दिलेले रायते आवडत असेल, तर एका छोट्या पॅनमध्ये अर्धा छोटा चमचा तूप गरम करा. त्यात थोडे जिरे घालून खमंग फोडणी तयार करा.

ही फोडणी तयार केलेल्या बटाटा रायत्यावर ओता आणि छान ढवळून घ्या. (फोडणीशिवायही हा रायते खूपच चवदार लागते).

सर्व्ह करणे:

रायते तयार झाल्यावर त्यावर बारीक चिरलेली कोथिंबीर आणि थोडी भाजलेली जिरे पावडर भुरभुरवून सजवा.

हा रायता फ्रिजमध्ये १०-१५ मिनिटे ठेवून थंडगार केल्यास त्याची चव आणखीनच अप्रतिम लागते.

नवरात्रीच्या उपवासाच्या दिवशी पराठे, राजगिरा पुरी किंवा सात्विक जेवणासोबत हा थंडगार आणि पौष्टिक बटाटा रायते खाण्यासाठी अतिशय उत्तम लागते!